Kasia Z.

Szanowna Pani,

wyrażenie wszem wobec ma bardzo dawną metrykę. Wywodzi się ze średniowiecznej formuły urzędowej wszem wobec i każdemu z osobna, używanej m.in. w dokumentach i publicznych obwieszczeniach. Dawne wszem było formą celownika liczby mnogiej zaimka wszy(stek), odpowiadającą dzisiejszej formie wszystkim. Cała formuła oznaczała więc: ‘wszystkim razem i każdemu z osobna’.

Z biegiem czasu interesujące nas wyrażenie utrwaliło się jako frazeologizm. Współcześnie rozumiemy je przede wszystkim jako ‘publicznie’, ‘wobec wszystkich’, ‘do wiadomości wszystkich’ i nie analizujemy już jego historycznej budowy. Dlatego w dzisiejszej polszczyźnie nie ma podstaw, by zmieniać postać tego frazeologizmu w zależności od wymagań składniowych czasownika. Powiemy zatem zarówno: oznajmił wszem wobec, oświadczył wszem wobec, jak i informował wszem wobec.

Oczywiście można odnieść wrażenie, że skoro czasownik informować łączy się z biernikiem (informować kogoś), należałoby odpowiednio zmienić postać pierwszego członu. Byłoby to jednak uzasadnione tylko wtedy, gdybyśmy traktowali wszem wobec jako zwykłe połączenie wyrazów. Tymczasem współcześnie jest ono utrwalonym frazeologizmem, którego postać pozostaje niezmienna.

Z wyrazami szacunku

Barbara Pędzich