Magdalena

Szanowna Pani,

rzeczywiście, tradycyjnie czasowniki parzyć i zaparzać odnoszą się do przygotowywania napojów z wykorzystaniem wrzącej wody. Potwierdzają to definicje słownikowe. Na przykład Wielki słownik języka polskiego PAN definiuje czasownik zaparzać jako ‘zalewać wrzątkiem, aby uzyskać napar’. Z tego punktu widzenia określenie, które budzi Pani wątpliwość, faktycznie wydaje się wewnętrznie sprzeczne.

Jednocześnie określenia parzenie na zimno i zaparzanie na zimno coraz częściej pojawiają się w tekstach poświęconych kawie. Określenia te zapewne upowszechniły się pod wpływem angielskiego wyrażenia cold brew. Można to traktować jako przejaw rozszerzania się znaczenia czasowników parzyć i zaparzać (oraz rzeczowników parzenie i zaparzanie) w słownictwie środowiskowym baristów i miłośników kawy.

Trudno znaleźć jedno określenie, które byłoby w pełni satysfakcjonującym odpowiednikiem wyrażenia zaparzanie na zimno. W literaturze dotyczącej kawy pojawia się termin ekstrakcja na zimno, który wydaje się precyzyjny, choć ma charakter specjalistyczny. Spotyka się również wspomniane przez Panią określenia macerowanie i tłoczenie. Nie są one jednak ścisłymi odpowiednikami czasownika zaparzać.

Słusznie zauważa Pani, że przydałoby się określenie odnoszące się nie tyle do całego procesu ekstrakcji, ile do samego zalania kawy lub herbaty wodą. W polszczyźnie ogólnej nie wykształcił się jednak utrwalony czasownik, który byłby odpowiednikiem zaparzyć, a zarazem odwoływałby się do użycia zimnej wody zamiast wrzątku. W takich sytuacjach pozostają określenia opisowe, np. zalać kawę (herbatę) zimną wodą. Nie są one oczywiście precyzyjne, ponieważ odnoszą się jedynie do pierwszego etapu przygotowywania napoju, a nie do całego procesu prowadzącego do uzyskania naparu.

Nie wydaje się więc, by można było wskazać jedno określenie, które zastąpiłoby czasownik zaparzać w odniesieniu do przygotowywania napojów metodą cold brew. Nie dziwi zatem, że oprócz określeń opisowych pojawiają się próby rozszerzania znaczenia istniejących już czasowników, takich jak parzyć czy zaparzać. Można sobie wyobrazić, że zdanie: „Zaparzę kawę na zimno” u części użytkowników języka wywołałoby zdziwienie. Osobie znającej tę metodę przygotowywania kawy taki komunikat wyda się jednak całkowicie naturalny.

Z wyrazami szacunku
Barbara Pędzich