23.07.2025

odrobić klucz

Szanowni Państwo, moja partnerka używa wyrażenia \"odrobić klucz\" w znaczeniu \"dorobić\", \"wykonać kopię\". Jestem przekonany, że jest to zwrot niepoprawny, jednak ponieważ nie znalazłem frazy \"odrobić klucz\" w wyszukiwarkach internetowych, proszę o pomoc w ustaleniu: czy jest to jakiś regionalizm (moja dziewczyna pochodzi z Zamojszczyzny), czy raczej rodzinny neologizm. Z wyrazami szacunku,

MC

Szanowny Panie,

niestety ani Kartoteka Słownika gwar polskich (https://rcin.org.pl/dlibra/publication/37156?language=en), ani Słownik gwar lubelszczyzny pod red. Haliny Pelcowej, ani Słownik gwar małopolskich pod red. Jadwigi Wronicz, ani inne słowniki gwarowe nie notują zwrotu odrobić klucz ani w ogóle czasowników odrobić, odrabiać w znaczeniu ‘wykonać kopię’ lub podobnym. Pojawia się jedynie odrabiać ‘odpracowywać’ lub ‘odczarować, odczynić urok’.

A jednak Pana partnerka nie jest jedyną osobą, która takiego zwrotu używa – od trzech innych osób dowiedziałem się, że zetknęły się z czasownikiem odrobić w tym znaczeniu. Jedna z nich przytoczyła zasłyszany zwrot odrobić sweter ‘na wzór jednego swetra zrobić drugi sweter’, co wydaje się bardzo podobnym znaczeniem do ‘skopiować’; zwrot ten pojawił się u reprezentantki gwar południowomałopolskich (Pogórze). Druga osoba stwierdziła, że spotkała się raz ze zwrotem odrobić klucz, i że było to prawdopodobnie w Łomży.

Wydaje się więc, że użycie czasowników odrobić, odrabiać w tym znaczeniu może być szerzej znane, ale na jak dużym obszarze – trudno niestety w tej chwili powiedzieć. Wymagałoby to przeprowadzenia dalszych badań dialektologicznych.

Z wyrazami szacunku

Kamil Pawlicki