26.08.2025

Sodoma i Gomora a sztuczna inteligencja

Witam. Który spójnik tutaj może być użyty? "Nie róbcie z tego miejsca Sodomy i/ani Gomory". Sztuczna inteligencja twierdzi, że może być użyty zarówno jeden, jak i drugi, aczkolwiek z tego co wiem, w przeczeniach wskazane jest stosowanie wyłącznie (lub przynajmniej przede wszystkim) spójnika "ani". Pozdrawiam.

Michał

Szanowny Panie,

sztuczna inteligencja, jak sama nazwa wskazuje, jest sztuczna, a w tym wypadku nie „rozumie”, że Sodoma i Gomora to frazeologizm (czyli utrwalona systemowo nieciągła jednostka leksykalna o stałej formie i znaczeniu globalnym), a nie zwyczajna konstrukcja składniowa, a więc nie powinien być dekomponowany, zniekształcany formalnie itd.

Zmiana spójnika z i na ani w zdaniach z przeczeniem jest, owszem, poprawna (wręcz wzorcowa), ale nie powinna obejmować frazeologizmów. Poprawnie zatem powiemy: Pojedziemy do Warszawy i do Krakowa; Kup i ogórki, i pomidory oraz Nie pojedziemy do Warszawy ani do Krakowa; Nie kupuj ani ogórków, ani pomidorów.

W zdaniu, o które Pan pyta, właściwe jednak będzie zatem zachowanie spójnika i: Nie róbcie z tego miejsca Sodomy i Gomory. Podobnie: spójnik i zachowamy np. we frazeologizmach na dobre i na złe czy ogień i woda zarówno w zdaniach bez negacji (Byli ze sobą na dobre i złe; Karol i Piotr są jak ogień i woda), jak i w zdaniach z negacją (Postanowili, że nie będą ze sobą na dobre i na złe; Karol i Piotr naprawdę nie są jak ogień i woda).

Łączę wyrazy szacunku

Agata Hącia