31.07.2026

aktorzy i aktory

Dzień dobry Mam pytanie dotyczące słowa "aktory" i możliwości użycia w jego miejsce słowa "aktorzy". Kiedy dokumentujemy/specyfikujemy systemy informatyczne, to często pojawiają się tam takie wyrazy jak "klient" w znaczeniu "2. «komputer lub program korzystający z usług serwera»", i wtedy w liczbie mnogę przybiera formę "klienty". W podobnej roli używamy słowa "aktor", np. "Co to za aktor, ten w lewym górnym rogu diagramu?", a definicja jest taka: "obiekt zewnętrzny, który wchodzi w interakcję z systemem", natomiast nie pochodzi ona ze słownika jezyka polskiego tylko jest to wolne tłumaczenie ze specyfikacji UML. Czy zatem koniecznością jest używanie w liczbie mnogiej formy "aktory" w miejsce "aktorzy", czy jednak można mówić wymiennie z "aktorzy", np. w zdaniach takich jak "Cztery aktory wymagają dodatkowego opisu."/"Czterech aktorów wymaga dodatkowego opisu."? Z góry dziękuję za pomoc.

B

Szanowny Panie,

wyraz aktor w podanym przez Pana specjalistycznym znaczeniu („obiekt zewnętrzny, który wchodzi w interakcję z systemem”) będzie mieć inne właściwości gramatyczne niż aktor w powszechnie znanym sensie („artysta odgrywający role w teatrze bądź filmie”).

Wyraz aktor w znaczeniu „artysta odgrywający role w teatrze bądź filmie” ma rodzaj męskoosobowy, tak samo jak pilot w znaczeniu „osoba kierująca samolotem”. Formy odmiany będą następujące:

  • M. to jest aktor, to są aktorzy
  • D. nie ma aktora, aktorów
  • C. przyglądam się aktorowi, aktorom
  • B. widzę aktora, aktorów
  • N. rozmawiam z aktorem, aktorami
  • Ms. myślę o aktorzeaktorach.

Wyrazowi aktor w znaczeniu obiektu możemy przypisać rodzaj męskorzeczowy. Będzie się wówczas odmieniać jak wyraz faktor:

  • M. to jest aktor, to są aktory
  • D. nie ma aktora, aktorów
  • C. przyglądam się aktorowi, aktorom
  • B. widzę aktor, aktory
  • N. rozmawiam z aktorem, aktorami
  • Ms. myślę o aktorzeaktorach

Moglibyśmy przypisać mu również rodzaj męskożywotny, który ma np. wyraz pilot w znaczeniu „urządzenie do sterowania”.

Różnica między rodzajem męskorzeczowym a męskożywotnym będzie widoczna w bierniku liczby pojedynczej, widzę aktor lub widzę aktora. Decyzja co do tego, który rodzaj jest właściwy, zależy między innymi od tego, jaka forma jest przyjęta w środowisku, które się tym słowem posługuje.

Łączę wyrazy szacunku

Monika Pawelec-Skurzyńska