09.08.2026

ocalałi

Dzień dobry, w książce z 2009 roku natknęłam się na określenie "ocalałi" (w kontekście osób ocalałych z wojny). W internecie znalazłam tylko tytuły filmików w serwisie YouTube i inne umiarkowanie wiarygodne źródła. Czy to jest prawdziwe słowo, czy tylko jakaś literówka? Z góry dziękuję za odpowiedź

Sama

Szanowna Pani,

sama forma ocalałi jest błędna i potraktowałabym ją właśnie jako błąd literowy. Poprawne są natomiast następujące formy:

  1. (co zrobiły?) ocalały
  2. (co zrobili?) ocaleli
  3. (jaki?) ocalały
  4. (jacy?) ocalali
  5. (jakie?) ocalałe

Formy 1. i 2. reprezentują 3 os. lm. cz. przeszłego w rodzajach gramatycznych odpowiednio niemęskoosobowym i męskoosobowym czasownika ocaleć ‘uniknąć śmierci, zniszczenia, nieszczęścia’ i są używane w kontekstach typu: więźniowie Auschwitz, którzy ocaleli, przez lata zmagali się z traumami; kobiety, które ocalały z pogromu, były w tamtych latach małymi dziewczynkami.

Z kolei formy 3., 4. i 5. reprezentują różne formy dawnego imiesłowu czasu przeszłego, dziś traktowanego jak przymiotnik, a niosącego znaczenie: ‘taki, który ocalał’. Forma 3. to M. lp. rodzaju męskiego (ocalały człowiek, mężczyzna, chłopiec, pies, kot); forma 4. to M. lm. rodzaju męskoosobowego (ocalali ludzie, chłopcy, mężczyźni); forma 5. to M. lm. rodzaju niemęskoosobowego (ocalałe osoby, kobiety, dziewczynki, zwierzęta). Dzisiejszy przymiotnik ocalały bywa używany również w funkcji rzeczownika, np. relacje ocalałych; ocalali z masakry opisują swoje doświadczenia.

Pełen paradygmat fleksyjny czasownika ocaleć i przymiotnika ocalały można znaleźć np. w Wielkim słowniku języka polskiego PAN pod red. P. Żmigrodzkiego.

Łączę wyrazy szacunku

Agata Hącia